poniedziałek, 21 października 2013

Hipotermia, czyli gdy temperatura naszego ciała spada – cz. 1.


Znany jest nam fakt, że człowiek to stworzenie stałocieplne. Natura wyposażyła nas w mechanizmy pomagające utrzymać temperaturę ciała w granicach 36-37oC. W górach wystawiamy nasz termostat na poważne wyzwanie. W naszym organizmie ciepło jest wytwarzane głównie w mięśniach i wątrobie, a jest tracone przez powierzchnię ciała i oddychanie. Gdy przebywamy w niskiej temperaturze nasz organizm broni się poprzez wytwarzanie ciepła w sposób świadomy: poruszamy się, tupiemy, skaczemy, by się rozgrzać - poprzez wzmożoną pracę mięśni, wytwarzane jest ciepło. Jednocześnie świadomie dążymy do ograniczenia strat ciepła: szukamy schronienia, zakładamy ciepłe ubrania, ale działają też mechanizmy nieświadome:  wzrasta przemiana materii , zmniejsza się przepływy krwi przez skórę. Nieświadoma termogeneza przejawia się drżeniem włókien mięśniowych, czyli dreszczami.

Jeżeli powyższe mechanizmy zawiodą w utrzymaniu balansu ciepła rozwija się stan hipotermii. Środowisko górskie jest szczególnym obszarem i przebywanie w niesprzyjających warunkach pogodowych na dużej wysokości może mieć fatalne skutki.  Na zwiększone ryzyko hipotermii  wpływa:

      Niska temperatura - temperatura otoczenia obniża się około 6.5 °C co 1000m.
      Duża wilgotność powietrza – opady deszczu, mgła
      Silny wiatru – przebywanie na grani
      Środowisko hipoksemiczne – przy zmniejszonym ciśnieniu parcjalnym tlenu na dużych wysokościach
      Słabe wytrenowanie i wyczerpanie organizmu, po intensywnym wysiłku fizycznym w trakcie podchodzenia do góry i dodatkowo podczas aklimatyzacji
      Bezruch – w czasie tzw. kiblowanie w oczekiwaniu na lepsze warunki pogodowe
      Spożycie alkoholu – fałszywa interpretacja spożycia „na rozgrzanie”

Hipotermię dzieli się na lekką, umiarkowaną i głęboką. Na podstawie objawów można domniemywać jak ciężkie jest wychłodzenie organizmy ciała poszkodowanego (Tabela 1).

HIPOTERMIA
TEMPERATURA CIAŁA
OBJAWY
Skala szwajcarska hipotermii
Lekka

32-35oC
Przytomny
Dreszcze
Przyspieszone tętno
Stopień I
Umiarkowana

28 -32oC
Dreszcze zanikają
Zaburzenia świadomości- apatia, splątanie, podsypianie
Tętno niemiarowe, zwalnia < 60/min
Stopień II
Głęboka
<28oC

Utrata przytomności
Tętno< 40/min
Możliwe zatrzymanie krążenia i oddechu
Stopień III-V
Tabela 1.