poniedziałek, 30 kwietnia 2012

Acute Mountain Sickness – zdarzyło się i co teraz?

Najlepszym sposobem leczenia każdej choroby jest nie dopuszczenie do jej rozwinięcia. Tak też w przypadku AMS (Acute Mountain Sickness), najlepszym sposobem radzenia sobie z nią jest profilaktyka pierwotna, czyli prawidłowa AKLIMATYZACJA (www.alpinmed.blogspot.com/2012/03/aklimatyzacja-no-dobra-wiec-jak.html). Ale zdarzają się sytuacje, że z różnych przyczyn (czasowych, terenowych, pogodowych np. utknięcie na dużej wysokości, osobniczych takich jak np. wiek, płeć, stopnień wytrenowania organizmu) aklimatyzacja zawodzi. Pojawiają się pierwsze symptomy choroby. Co wtedy?

Po pierwsze osoby, które nie zajmują się zawodowo medycyną w poszkodowanego w terenie wysokogórskim powinny zawsze podejrzewać choroby specyficzne dla wysokości: AMS, HAPE (High Altitude Pulmonary Odema)*, HACE (High Altitude Cerebral Odema)*. W poniższej tabeli przedstawiam leczenie AMS w zależności od stopnia nasilenia objawów:

Objawy niewielkie
Objawy umiarkowane

Objawy ciężkie
POSTĘPOWANIE NIEFARMAKOLOGICZNE:
24 godziny odpoczynku na danej wysokości.
Odpoczynek, bezwzględny zakaz dalszej wspinaczki!

Odpoczynek najlepiej w pozycji półsiedzącej (z uniesioną górną połową ciała)
Konieczność uzupełniania płynów mimo utrzymujących się nudności



Wykluczyć HACE - przypadki wątpliwe – leczyć jak HACE!

Gdy objawy po jednej dobie odpoczynku utrzymują się nadal lub ich nasilenie rośnie – należy rozważyć zejście do niższego obozu
Jak najszybsze zejście na wysokość, gdzie poszkodowany czuł się dobrze.

LECZENIE FARMAKOLOGICZNE**:
Nudności - leki przeciwwymiotne (np. dimenhydrinat, metoclopramid)

Ból głowy – leki przeciwbólowe (np. paracetamol lub ibuprofen, raczej nie stosować kwasu acetylosalicylowego- aspiryny***)

Brak poprawy przy powyższym postępowaniu po 6-12 godzinach, należy rozważyć podanie acetazolamidu w dawce 125 mg dwa razy dziennie (można 250 mg, ale zwiększa się ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych)
Acetazolamid w dawce 125 mg dwa razy dziennie (można 250 mg, ale zwiększa się ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych)

Deksametazon w dawce 8 mg (dawkę można powtórzyć po 6 godzinach)

*)  Informację o tym co to takiego znajdziecie w kolejnych postach
**) Więcej informacji  w zakładce Apteczka 
***) Aspiryna zwiększa potencjalne ryzyko krwawień poprzez niekorzystny profil działania na błonę śluzową żołądka oraz liczne interakcje z innymi lekami np. przeciwbólowymi takimi jak Ibuprofen 

Podczas schodzenia, osoba z objawami choroby nie powinna nieść ciężkiego plecaka. Droga do niższego obozu nie może prowadzić przez przełęcze, na który poszkodowany po pierwsze nie będzie w stanie wejść, po drugie może to spowodować nagłe nasilenie objawów. Zejście powinno zakończyć się na wysokości ostatniego obozu, w którym pacjent czuł się dobrze. Schodzenie znacznie niżej może spowodować zaniknięcie bodźca do aklimatyzacji. Najczęściej schodzi 500-1000 m niżej od wysokości, na której wystąpiły objawy. Poszkodowany musi wykazać się cierpliwością i dać swojemu organizmowi czas na pokonanie symptomów choroby. W części przypadków kontynuacja wspinaczki może stać się niemożliwa.

środa, 18 kwietnia 2012

Ostra choroba górska - Acute Mountain Sickness (AMS), czyli słów kilka o wysokościowym kacu.

Wysokość powyżej 2,500 m. n.p.m., budzimy się pięknego poranka w sercu gór, ale ból głowy nie pozwala wyjść ze śpiwora, dlatego, że przesadziliśmy z alkoholem poprzedniego wieczora? Nie! Dlatego, że proces aklimatyzacji nie przebiegał prawidłowo! Ale zacznijmy od początku.
AMS może dotknąć każdego wspinacza, który przekroczył wysokość powyżej 2500 m. n.p.m. Przyczyny są różne, zależne od organizmu, ale wspólnym mianownikiem jest nieprawidłowa aklimatyzacja, brak odpowiedniego nawodnienia i zaopatrzenia energetycznego, zaniedbanie pierwszych objawów pogorszenia funkcjonowania na wysokości. A więc wszystkiego, o czym pisałam tutaj: www.alpinmed.blogspot.de/2012/03/aklimatyzacja-no-dobra-wiec-jak.html. Niestety, ten kto już raz doznał objawów AMS znajduje się w grupie ryzyka ponownego jej wystąpienia. Pierwsze symptomy choroby pojawiają się po ok. 4 godzinach przebywania na danej wysokości, zwykle jeśli mają wystąpić, wystąpią do 24 godzin. Jednak kolejny raz podkreślam każdy organizm jest inny, dlatego ramy czasowe mogą być osobniczo zmienne.   

Najczęstsze objawy choroby to :  
  • ból głowy 
  • zaburzenia snu   
  • utrata apetytu  
  • apatia 
  • obrzęki obwodowe  
  • silne kołatanie serca 
  • nudności lub wymioty 
  • duszność przy niewielkim wysiłku 
Do rozpoznawania i oceny stopnia nasilenia choroby służy skala Lake Louise:

Żeby rozpoznać AMS wystarczy suma punktów >3. Na podstawie tego wynika, że teoretycznie mogą zdarzyć się przypadki, ze dany osobnik „uzbiera” 3 pkt nie mając bólu głowy! Dlatego tak ważna jest obserwacja naszego organizmu na wysokości i nie lekceważenie żadnego objawu chorobowego.